- Wycieczki rowerowe z Radomia - kierunki, dystanse i poziom trudności
- Jak korzystać z przewodnika po trasach
- Jak ocenić trudność trasy rowerowej?
- Jaką trasę wybrać na pierwszy wyjazd?
- Borki i Kosówka - krótkie trasy rekreacyjne
- Gdzie pojeździć rekreacyjnie rowerem w Radomiu?
- Czy okolice Borków są dobre dla dzieci?
- Czym różni się pętla rodzinna od treningowej?
- Puszcza Kozienicka i Iłża - dłuższe wypady
- Czy można dojechać rowerem z Radomia do Puszczy Kozienickiej?
- Czy rowerem można wjechać do lasu?
- Jak przygotować całodniową trasę rowerową do Iłży?
- Dla kogo jest kierunek Iłża?
- Bezpieczeństwo, przepisy i sprzęt
- Co trzeba mieć na rowerze po zmroku?
- Jak bezpiecznie jeździć poza miastem?
- Czy kask rowerowy jest obowiązkowy?
- Praktyczny planer wyjazdu
- Co zabrać na wycieczkę rowerową?
- Gdzie sprawdzić utrudnienia na trasie?
- Jak ustawić godzinę graniczną zawrotki?
- Najczęściej zadawane pytania
- Jakie są łatwe trasy rowerowe z Radomia?
- Czy można jeździć rowerem po Puszczy Kozienickiej?
- Czy kask rowerowy jest obowiązkowy?
- Ile wody zabrać na trasę?
- Jak sprawdzić, czy droga jest bezpieczna dla roweru?
- Jaki rower wybrać do Puszczy Kozienickiej?
- Czy do Iłży można pojechać bez śladu GPX?
- Źródła i literatura
- Przeczytaj również
Wycieczki rowerowe z Radomia - kierunki, dystanse i poziom trudności
Wycieczki rowerowe z Radomia można oprzeć na trzech wyraźnie różnych kierunkach: rekreacyjnych okolicach Zalewu Borki i Kosówki, leśnych drogach Puszczy Kozienickiej oraz całodniowym wariancie w stronę Iłży. Radom daje więc wybór od krótkiej pętli po długi dystans rowerowy, ale kilometraż trzeba zawsze potwierdzić na aktualnej mapie lub śladzie GPX.
Najważniejsza zasada brzmi: nazwa kierunku nie oznacza gotowego, oznakowanego szlaku. Dokładny przebieg zależy od miejsca startu, wybranego brzegu zbiornika, rodzaju dróg i aktualnych ograniczeń. Z moich redakcyjnych obserwacji wynika, że trasa opisana jako łatwa potrafi stać się umiarkowana po ulewie, przy silnym wietrze albo po skierowaniu jej na piaszczysty odcinek.
- Zalew Borki - kierunek odpowiedni na krótką jazdę rekreacyjną i pierwszą próbę po dłuższej przerwie.
- Kosówka - lokalna okolica, którą należy odróżniać od formalnie wyznaczonej i oznakowanej trasy rowerowej.
- Puszcza Kozienicka - teren dobry dla roweru trekkingowego lub gravela, jeśli przebieg prowadzi drogami dostępnymi dla ruchu.
- Iłża - cel dłuższego wypadu, który wymaga zapasu czasu, jedzenia i wariantu awaryjnego powrotu.
- Centrum Radomia - wygodny punkt startowy, lecz pierwsze kilometry mogą prowadzić ulicami o zróżnicowanym natężeniu ruchu.
Jak korzystać z przewodnika po trasach
Najpierw oceń trasę według pięciu kryteriów: dystansu, nawierzchni, ruchu samochodowego, przewyższeń i możliwości skrócenia przejazdu. Sama liczba kilometrów nie określa trudności. Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego wskazuje widoczność, sprawność pojazdu i przewidywanie zagrożeń jako podstawowe elementy bezpiecznego uczestnictwa w ruchu.
Jak ocenić trudność trasy rowerowej?
Zacznij od porównania planowanego dystansu z najdłuższą trasą przejechaną spokojnie w ostatnich tygodniach, a następnie dodaj poprawkę na drogi gruntowe, ruch i pogodę. Początkującemu łatwiej pokonać 25 km po równym asfalcie niż 18 km po piachu, błocie i nierównych leśnych drogach.
Na potrzeby planowania stosuję trzy poziomy, ale traktuję je jako opis, nie certyfikat. Łatwa trasa pozwala szybko wrócić lub skrócić pętlę. Umiarkowana wymaga regularnej jazdy i radzenia sobie ze zmienną nawierzchnią. Wymagająca oznacza długi czas w siodle, ograniczone możliwości odwrotu albo duży udział odcinków terenowych.
- Poziom łatwy - zwykle oznacza krótką pętlę, spokojne tempo, równą nawierzchnię i możliwość zakończenia jazdy w kilku punktach.
- Poziom umiarkowany - obejmuje dłuższy przejazd, pojedyncze drogi gruntowe lub odcinki wymagające większej uwagi.
- Poziom wymagający - łączy wielogodzinną jazdę z ruchem drogowym, terenem albo ograniczonym dostępem do sklepów i transportu.
- Warunki po opadach - mogą podnieść trudność o cały poziom, zwłaszcza na piasku, glinie i drogach leśnych.
- Możliwość skrócenia - obniża ryzyko, ponieważ pozwala reagować na zmęczenie, awarię lub pogorszenie pogody.
Jaką trasę wybrać na pierwszy wyjazd?
Na pierwszy wyjazd wybierz pętlę przejezdną w 60-90 minut, poprowadzoną blisko zabudowy i bez presji osiągnięcia odległego celu. Wyrusz za dnia, przy dobrej prognozie i z możliwością zawrócenia po 20-30 minutach.
Dobrym testem będzie rekreacja w Radomiu połączona ze spokojnym przejazdem w stronę Borków. Nie planuj pierwszej próby wyłącznie według średniej prędkości z aplikacji. Postoje, światła, wiatr i szukanie właściwego zjazdu szybko zmieniają czas przejazdu.
Poziom trudności trasy z Radomia należy oceniać przez nawierzchnię, ruch, pogodę i możliwość skrócenia, a nie wyłącznie przez liczbę kilometrów. Parafraza zaleceń Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, materiały BRD, dostęp sprawdzany w 2026 roku.
Borki i Kosówka - krótkie trasy rekreacyjne

Borki i Kosówka to kierunki na krótką jazdę po południu, rodzinny przejazd albo spokojny trening bez opuszczania dalszych okolic Radomia. Nie należy jednak przedstawiać ich jako jednej formalnej trasy bez aktualnej weryfikacji oznakowania. Komfort zależy od wybranego wariantu, ruchu pieszych, nawierzchni oraz pory dnia.
Gdzie pojeździć rekreacyjnie rowerem w Radomiu?
Na rekreacyjny przejazd wybierz okolice Zalewu Borki, a przebieg dopasuj do aktualnie dostępnych dróg i ciągów, na których ruch rowerowy jest dozwolony. Taki wariant można połączyć z dojazdem przez spokojniejsze ulice, tworząc krótką pętlę zamiast wielokrotnego objeżdżania zatłoczonego fragmentu.
Zalew Borki w Radomiu przyciąga spacerowiczów, biegaczy i rodziny. Rowerzysta powinien więc zwolnić przed dziećmi, psami oraz osobami zmieniającymi kierunek bez oglądania się za siebie. W słoneczne weekendy obserwuję największe zagęszczenie ruchu w środku dnia. Wczesny poranek zwykle daje spokojniejszy rytm jazdy.
- Pętla początkująca - powinna przebiegać blisko punktu startu, aby można ją było skrócić po pierwszych oznakach zmęczenia.
- Wariant rodzinny - wymaga spokojnego tempa, bezpiecznych miejsc postoju i ograniczenia odcinków prowadzonych w ruchu ogólnym.
- Wariant treningowy - może obejmować kilka powtórzeń, lecz nie powinien zmuszać spacerowiczów do ustępowania rozpędzonemu rowerzyście.
- Odcinek przy wodzie - może mieć piasek, kałuże albo naniesione liście, dlatego wymaga łagodnego hamowania.
- Powrót przez miasto - trzeba zaplanować przed startem, uwzględniając widoczność po zachodzie słońca.
Czy okolice Borków są dobre dla dzieci?
Tak, okolice Borków mogą odpowiadać rodzinom, jeśli opiekun wcześniej sprawdzi nawierzchnię, natężenie ruchu i bezpieczne miejsca zawracania. Samo sąsiedztwo zalewu nie gwarantuje jednak odseparowania od samochodów ani pełnej przejezdności każdego fragmentu.
Na pierwszą trasę z dzieckiem wybieram wariant, na którym dorosły może jechać od strony potencjalnego zagrożenia. Postój planuję jeszcze przed spadkiem koncentracji, nie dopiero po pojawieniu się zmęczenia. Kosówka może urozmaicić lokalną pętlę, lecz nazwę tej okolicy trzeba odróżnić od potwierdzonego szlaku rowerowego.
Czym różni się pętla rodzinna od treningowej?
Pętla rodzinna stawia na przewidywalność, małą prędkość i częste możliwości postoju, natomiast wariant treningowy zwiększa ciągłość wysiłku oraz dystans. Ten sam odcinek nie powinien jednocześnie służyć szybkiej jeździe i nauce roweru w godzinach największego ruchu pieszego.
| Wariant | Orientacyjny czas | Najlepszy rower | Główne ograniczenie |
|---|---|---|---|
| Krótka pętla rekreacyjna | 45-90 minut | Miejski lub trekkingowy | Ruch pieszych i lokalne zwężenia |
| Przejazd rodzinny | 60-120 minut z postojami | Trekkingowy, miejski lub dziecięcy | Konieczność unikania ruchliwych ulic |
| Trening wokół miasta | 90-150 minut | Szosowy, gravel lub trekkingowy | Zmienne natężenie ruchu |
Puszcza Kozienicka i Iłża - dłuższe wypady
Puszcza Kozienicka i Iłża to dwa odmienne cele: pierwszy sprzyja łączeniu asfaltu z drogami gruntowymi, drugi częściej oznacza długi przejazd szosowy lub trekkingowy. Dokładny kilometraż zależy od punktu startu i wariantu. Dostępność leśnych odcinków może się zmieniać, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić komunikaty Lasów Państwowych.
Czy można dojechać rowerem z Radomia do Puszczy Kozienickiej?
Tak, można zaplanować przejazd rowerem z Radomia w kierunku Puszczy Kozienickiej, lecz przebieg trzeba oprzeć na aktualnej mapie i drogach dopuszczonych do ruchu. Puszcza Kozienicka nie jest tym samym co miasto Kozienice, a leśny cel nie wymaga automatycznie dojazdu aż do tej miejscowości.
Dla roweru trekkingowego dobieram wariant z przewagą asfaltu i krótkimi łącznikami gruntowymi. Wycieczka gravel z Radomia może zawierać więcej szutru, lecz po deszczu ten sam ślad bywa wolniejszy i trudniejszy. Rower szosowy wymaga jeszcze większej dyscypliny w wyborze nawierzchni.
- Asfaltowy dojazd - ułatwia utrzymanie tempa, ale może oznaczać kontakt z szybszym ruchem samochodowym.
- Droga szutrowa - zwykle odpowiada gravelowi i rowerowi trekkingowemu z oponami zapewniającymi pewniejszą przyczepność.
- Droga piaszczysta - wyraźnie spowalnia jazdę, szczególnie na wąskich oponach i przy większym bagażu.
- Odcinek leśny - wymaga respektowania znaków, okresowych zakazów wstępu oraz komunikatów zarządcy.
- Plan awaryjny - powinien wskazywać najkrótszy powrót do Radomia lub miejsce bezpiecznego zakończenia jazdy.
Czy rowerem można wjechać do lasu?
To zależy od oznaczeń, rodzaju drogi i bieżących ograniczeń: po terenach leśnych trzeba poruszać się trasami dostępnymi dla ruchu, respektując zakazy oraz komunikaty zarządcy. Lasy Państwowe mogą czasowo ograniczyć dostęp między innymi z powodów przeciwpożarowych, prac gospodarczych albo zagrożenia dla odwiedzających.
Nie tworzę skrótu przez niewidoczną na mapie przecinkę tylko dlatego, że aplikacja pokazuje cienką linię. Przed wyjazdem pobieram mapę offline, zapisuję alternatywny asfaltowy powrót i sprawdzam, czy plan nie prowadzi przez obszar objęty zakazem. Puszcza Kozienicka - atrakcje wymaga też spokojnej jazdy w sąsiedztwie pieszych i zwierząt.
Na terenach leśnych rowerzysta powinien korzystać z dostępnych dróg, przestrzegać oznaczeń i sprawdzać czasowe ograniczenia przed rozpoczęciem przejazdu. Parafraza zasad Lasów Państwowych, oficjalne informacje dla odwiedzających, dostęp sprawdzany w 2026 roku.
Jak przygotować całodniową trasę rowerową do Iłży?
Zaplanuj przejazd do Iłży w czterech etapach: sprawdź wariant w obie strony, wyznacz postoje, ustal godzinę zawrotki i zapisz krótszą drogę powrotu. Trasa całodniowa powinna uwzględniać spadek tempa pod wiatr oraz czas potrzebny na zwiedzanie i posiłek.
Przed startem kontroluję hamulce, ciśnienie w oponach, działanie przerzutek i poziom własnej energii. Kierunek Iłża pasuje do wycieczki jednodniowej z Radomia, ale nie każdemu odpowiada przejazd tam i z powrotem jednego dnia. Bez zweryfikowanego GPX nie podaję pozornie dokładnego dystansu.
Dla kogo jest kierunek Iłża?
Kierunek Iłża jest odpowiedni dla osoby, która regularnie pokonuje kilka godzin w siodle, umie zmienić dętkę i zachowuje rezerwę energii na powrót. Początkujący może wybrać fragment tej relacji, zawrócić wcześniej albo podzielić wycieczkę na dwa krótsze przejazdy.
Bezpieczeństwo, przepisy i sprzęt
Bezpieczna jazda rowerem poza Radomiem wymaga sprawnego pojazdu, dobrej widoczności i zachowania zgodnego z aktualnym Prawem o ruchu drogowym. Obowiązki prawne należy sprawdzać w ISAP, natomiast kask dla dorosłego traktować jako silną rekomendację bezpieczeństwa, a nie automatycznie przypisywany ustawowy obowiązek. Dane prawne zweryfikowano redakcyjnie w lipcu 2026 roku.
Co trzeba mieć na rowerze po zmroku?
Po zmroku rower musi mieć wyposażenie wymagane przez aktualne przepisy, w tym prawidłowo działające oświetlenie i elementy pozwalające innym uczestnikom odpowiednio wcześnie zauważyć rowerzystę. Szczegóły techniczne należy kontrolować w obowiązującym tekście przepisów i rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych pojazdów.
Prawo o ruchu drogowym reguluje zachowanie uczestników ruchu, lecz rekomendacje Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego idą dalej niż ustawowe minimum. Jasna odzież, odblaski na ruchomych częściach ciała i zapasowa lampka pomagają kierowcy wcześniej rozpoznać rowerzystę.
- Oświetlenie przednie i tylne - powinno działać przed wyjazdem, a akumulator musi wystarczyć na planowany czas po zmroku.
- Sprawne hamulce - wymagają testu na spokojnym odcinku, zanim rowerzysta wyjedzie na szybszą drogę.
- Dzwonek lub inny wymagany sygnał - musi działać i nie może zastępować ostrożności wobec pieszych.
- Kask rowerowy - ogranicza ryzyko urazu głowy, choć jego użycia przez dorosłego nie należy błędnie przedstawiać jako powszechnego obowiązku ustawowego.
- Odblaski i jasna odzież - zwiększają widoczność, szczególnie przy pochmurnej pogodzie, o świcie i o zmierzchu.
- Dokument i kontakt ICE - ułatwiają identyfikację oraz kontakt z bliską osobą w sytuacji awaryjnej.
Jak bezpiecznie jeździć poza miastem?
Jedź przewidywalnym torem, sygnalizuj manewry odpowiednio wcześnie i unikaj odcinków, na których różnica prędkości między rowerem a samochodami przekracza twój akceptowany poziom ryzyka. Na nieznanej drodze nie zakładaj, że szerokie pobocze będzie ciągłe.
Przed zakrętem zwalniam wcześniej, zamiast hamować gwałtownie na piasku. Na drodze leśnej zostawiam margines przed kałużą, bo nie znam jej głębokości. Treść nie zastępuje oceny ryzyka na miejscu, aktualnych przepisów ani instrukcji producenta roweru, kasku i oświetlenia.
Czy kask rowerowy jest obowiązkowy?
Nie dla każdego dorosłego rowerzysty jako ogólna zasada, jednak aktualny stan prawny trzeba sprawdzić przed publikacją i wyjazdem w ISAP. Niezależnie od obowiązku kask powinien być prawidłowo dopasowany, zapięty i wymieniony po silnym uderzeniu zgodnie z instrukcją producenta.
Widoczność, sprawność roweru i przewidywalne zachowanie zmniejszają ryzyko, lecz nie zwalniają żadnego uczestnika z przestrzegania przepisów. Parafraza materiałów Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, 2026.
Praktyczny planer wyjazdu

Plan wycieczki powinien obejmować prognozę pogody, mapę offline, zapas wody, podstawowy zestaw naprawczy i godzinę graniczną zawrotki. Przed trasą do Iłży lub Puszczy Kozienickiej sprawdź również komunikaty GDDKiA, lokalnych zarządców dróg oraz Lasów Państwowych. Informacje o utrudnieniach wymagają kontroli bezpośrednio przed startem.
Co zabrać na wycieczkę rowerową?
Zabierz co najmniej dwie niezależne rzeczy potrzebne do usunięcia przebicia, czyli zapasową dętkę lub łatki oraz pompkę, a także wodę, jedzenie, telefon i lekką warstwę przeciwdeszczową. Ilość płynów dopasuj do temperatury, czasu wysiłku i pewnych punktów uzupełnienia zapasu.
- Zapasowa dętka i łyżki do opon - pozwalają usunąć typowe przebicie bez prowadzenia roweru przez wiele kilometrów.
- Pompka dopasowana do wentyla - musi współpracować z zaworem Presta albo Schrader zastosowanym w danym kole.
- Multitool rowerowy - pomaga dokręcić poluzowane śruby, lecz nie zastępuje przeglądu przed długim wyjazdem.
- Woda i przekąski - powinny wystarczyć także wtedy, gdy planowany sklep będzie zamknięty lub trasa ominie zabudowę.
- Naładowany telefon i powerbank - umożliwiają korzystanie z mapy offline oraz wezwanie pomocy.
- Apteczka osobista - może zawierać rękawiczki, kompres, plaster, bandaż i leki przyjmowane przez uczestnika.
- Kurtka przeciwdeszczowa - ogranicza wychłodzenie podczas postoju i nagłego załamania pogody.
Gdzie sprawdzić utrudnienia na trasie?
Sprawdź kolejno oficjalne komunikaty GDDKiA, informacje właściwego zarządcy drogi, serwisy Lasów Państwowych oraz prognozę Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Aplikacja nawigacyjna może uzupełnić ten zestaw, ale zgłoszenia użytkowników nie zastępują oficjalnego komunikatu o zamknięciu.
Aktualne zamknięcia dróg mogą pojawić się po wypadku, remoncie lub gwałtownej pogodzie. W lesie dochodzą prace gospodarcze, zagrożenie pożarowe i uszkodzenia drzew. Dlatego ślad pobrany miesiąc wcześniej nie daje gwarancji przejazdu.
Jak ustawić godzinę graniczną zawrotki?
Ustal ją przed startem, odejmując od zachodu słońca przewidywany czas powrotu, co najmniej 30-60 minut rezerwy oraz czas na awarię. Jeśli wyznaczona godzina minie przed dotarciem do celu, zawróć bez negocjowania z własnym zmęczeniem.
- Krok 1 - pobierz mapę offline i zapisz główny przebieg wraz z krótszym wariantem powrotu.
- Krok 2 - sprawdź prognozę godzinową, ostrzeżenia pogodowe, wiatr i prawdopodobieństwo opadów.
- Krok 3 - zweryfikuj komunikaty drogowe oraz leśne bezpośrednio przed wyjazdem.
- Krok 4 - przetestuj hamulce, opony, napęd, lampki i mocowanie bagażu.
- Krok 5 - przekaż bliskiej osobie planowany kierunek oraz orientacyjną godzinę powrotu.
- Krok 6 - rozpocznij spokojnie i oceń samopoczucie po pierwszych 20-30 minutach jazdy.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie są łatwe trasy rowerowe z Radomia?
Najłatwiejsze są krótkie pętle w mieście i jego bezpośrednim otoczeniu, które można skrócić bez organizowania transportu. Dobrym kierunkiem bywają Borki, jeśli rowerzysta wcześniej sprawdzi nawierzchnię i wybierze godzinę z mniejszym ruchem pieszym.
Czy można jeździć rowerem po Puszczy Kozienickiej?
Tak, po drogach i trasach dostępnych dla ruchu, zgodnie z oznaczeniami oraz komunikatami zarządcy. Po ulewie drogi gruntowe mogą być błotniste albo nieprzejezdne, a okresowe ograniczenia trzeba sprawdzać w serwisach Lasów Państwowych.
Czy kask rowerowy jest obowiązkowy?
Nie jest ogólnym obowiązkiem dla każdego dorosłego rowerzysty, ale stan prawny należy kontrolować w aktualnym tekście przepisów. Kask pozostaje rozsądnym elementem ochrony i musi być dopasowany zgodnie z instrukcją producenta.
Ile wody zabrać na trasę?
Na krótki przejazd zwykle wystarcza jeden pełny bidon, natomiast kilkugodzinna jazda wymaga większego zapasu lub potwierdzonych punktów uzupełnienia. Temperatura, wiatr, intensywność wysiłku i indywidualne potrzeby zmieniają zużycie płynów, dlatego nie należy opierać planu na jednej sztywnej wartości.
Jak sprawdzić, czy droga jest bezpieczna dla roweru?
Połącz aktualną mapę z komunikatami zarządcy i oceną natężenia ruchu, szerokości jezdni oraz widoczności. Jeśli nie znasz odcinka, przejedź go pierwszy raz za dnia i przygotuj spokojniejszy wariant objazdu.
Jaki rower wybrać do Puszczy Kozienickiej?
Rower trekkingowy lub gravel najlepiej znosi połączenie asfaltu, szutru i krótkich odcinków gruntowych. Rower szosowy sprawdzi się tylko na wariancie o potwierdzonej, twardej nawierzchni, a po opadach lepiej ograniczyć drogi piaszczyste i błotniste.
Czy do Iłży można pojechać bez śladu GPX?
Tak, lecz wymaga to starannego przygotowania mapy i punktów orientacyjnych przed startem. Zapisany ślad offline zmniejsza ryzyko pomyłki, szczególnie przy objazdach, rozładowanym internecie albo zmianie planu w drodze powrotnej.
Źródła i literatura

Źródła sprawdzono redakcyjnie w lipcu 2026 roku. Przed publikacją oraz każdym wyjazdem należy ponownie zweryfikować przepisy, komunikaty drogowe, ograniczenia leśne i prognozę, ponieważ te informacje mogą zmienić się bez związku z datą aktualizacji artykułu.
- Internetowy System Aktów Prawnych - aktualny tekst ustawy Prawo o ruchu drogowym i powiązanych aktów wykonawczych: ISAP.
- Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego - materiały edukacyjne dotyczące widoczności i bezpieczeństwa rowerzystów: KRBRD.
- Lasy Państwowe - zasady korzystania z terenów leśnych oraz aktualne komunikaty jednostek terenowych: Lasy Państwowe.
- Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad - bieżące informacje drogowe i komunikaty o utrudnieniach: GDDKiA.
- Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - prognozy oraz ostrzeżenia meteorologiczne sprawdzane przed wyjazdem: IMGW.
Przeczytaj również
Więcej podobnych tematów znajdziesz w dziale Wydarzenia.
Regionalista i radomianin od urodzenia. Dokumentuje miasto i okolice - od Muzeum Wsi Radomskiej po Puszczę Kozienicką. W poradnikach stawia na konkret: jak dojechać, gdzie zaparkować, kiedy otwarte. Dane sprawdza osobiście i aktualizuje po każdym sezonie.

